Medeniyetlere göre takı ve mücevherat geçmişi

Mısır’da Takı Sanatı

Takı, Mısır’da toplum içinde gücü ve dini otoriteyi sembolize ederdi. Varlıklı Mısırlılar takılarını yaşarken kullandıkları gibi ölünce de takılarıyla birlikte gömülürlerdi. Ancak kabir soyucuları yüzünden bu takıların çok azı günümüze kadar erişebilmiştir.

Takının rengi daha önceki Mısır’da çok ehemmiyetliydi. Zira fark renkler değişik manalara gelebiliyordu. Sözgelişi mumyanın boynundaki İsis’in kolyesi kırmızıydı, bu İsis’in kana olan ihtiyacını gösteriyordu. Yeşil takı ise verimliliği temsil ediyordu.


Mezopotamya’da Takı Sanatı

Takriben 4000 sene kadar önce takı yapımı Sümer ve Akad şehirlerinde ehemmiyetli bir zanaatti. Bunun ile ilgili en ehemmiyetli ispat “Tümör Krallık Mezarlığı”dır. Yapılan arkeolojik kazılarda M.Ö. 2300-2900 tarihlerinden kaldığı düşünülen gömüler bulunmuştur. Mezarlıktan değişik mücevher taşlarından yapılmış çok sayıda kolye ve iğneler çıkarılmıştır.

Mezopotamya’da hem kadınlar hem de erkekler takı ve aksesuar kullanıyordu. Bunların içinde halhal ve çok halkalı kolyeler de bulunmaktaydı. Takılar ince yapraklardan ve parlak renkli taşlardan yapılmaktaydı. Takı ve aksesuarlarda en seçenek edilen desen ve şekiller yaprak, helezon ve salkım şekilleriydi. Takı hem insan kullanımı hem de statü ve idolleri süslemek için kullanılmaktaydı. Mezopotamyalılar ayrı olarak bir hayli işleme tekniği de geliştirmişlerdi.


Daha önceki Yunan Medeniyeti’nde Takı Sanatı

Eski Yunan’da takı çok özel günlerde seyrek olarak kullanılırdı. Çoklukla armağan emelli ve kadınlar tarafından güzelliklerini ve sosyal statülerini göstermek için kullanılırdı. Takı ve aksesuarların sahibini “nazar”dan ve kötülükten savunduğu veya sahibine doğaüstü güçler kattığı düşünülürdü. Ayrıca dini simge olarak da insan hayatında yerini almaktaydı. Daha eski vakitlerden kaldığı düşünülen takı ve aksesuarların tanrılara adandığı düşünülmektedir.

Eski Yunan’da da takı ve aksesuarlar can veren kişiyle beraber gömülüyordu. Fakat burada emel Eski Mısır’daki gibi can veren kişinin eşyalarını ölümden sonraki hayatına götürmesi için değil, can veren kişiyi onurlandırmaktı.


Eski Roma’da Takı Sanatı

Romalılar, takı ve aksesuar yapımında Avrupa kıtasındaki zengin kaynaklardan yararlanabiliyorlardı. Altın kullandıkları gibi, bazen bronz ve daha eski vakitlerde da cam boncuklar ve inci kullandıkları da görülmektedir. Takriben 2000 sene kadar önce Sri Lanka’dan safir ve Hindistan’dan elmas dışardan aldılar. Romalıların idarenindeki İngiltere’de, fosilleşmiş ağaç kabukları mücevher parçalarına dönüştürülüyordu.

Daha önceki Yunan’da olduğu gibi Daha önceki Romalılar’da da takının nazardan savunma emelli kullanıldığı görülmekteydi. Kadınların fark çeşitte mücevher kullanmasına karşın erkekler yalnızca yüzük takabiliyordu. Hem erkekler hem de kadınlar yontulmuş taştan yüzük takıyorlar ve bunları ehemmiyetli vesikalarda damga olarak kullanabiliyorlardı. Bu anane Orta Çağ kral ve asilleri tarafından da devam ettirildi.


Orta Çağ’da Takı Sanatı

Roma sonrası Avrupa, takı yapma sanatını ilerletmeye devam etti. Düğmeler, nazarlıklar ve mühür yüzükleri bizim bildiğimiz yapıtlardandır. 8. asırda değerli taş işlenmiş silahlar erkekler arasında yaygındı. Öte yandan diğer mücevher çeşitleri kadınların kullanım alanındaydı. 6. ve 7. asra ait kabirlerden çıkarılan gömüler bunun en açık göstergesidir. “Chalon-sur-Saone” yakınlarında bulunan bir kabirden o tarihlerde can veren bir genç kızın kolye, bilezik, altın küpe, bir çift saç firketesi, tarak ve saç tokasıyla birlikte gömüldüğü anlaşılmıştır. Bu da takının Orta Çağ’da insan hayatındaki ehemmiyetini göstermektedir.

Roma’nın doğudaki halefi Bizans’ta da Romanın takı yapma ve mücevher işleme teknikleri devam etti. Batı’da olduğu gibi Bizans’ta da mücevher, varlıklı aileler tarafından takılıyordu. O çağın diğer kültürleri gibi can veren insan takılarıyla birlikte gömülüyordu.


Asya’da Takı Sanatı

Asya’da takı yapımı, Çin’de 5000 yıl kadar önce, Indus Vadisi’nde ise daha sonraki vakitlerde başladı. Mananını dini öğelere dayandıran Asya’da takı, oldukça süsleyici olmakla beraber, sıklıkla merasimlerde kullanılmak üzere yapılmaktaydı.